સુંદરમ્

નામ

ત્રિભુવનદાસ પુરુષોત્તમદાસ લુહાર

ઉપનામ

કોયા ભગત, સુંદરમ્

જન્મ

માર્ચ – 22, 1908; મિંયામાતર ( જિ. ભરૂચ)

અવસાન

જાન્યુઆરી – 13, 1991

અભ્યાસ

  • પ્રાથમિક – મિયામાતરમાં સાત ધોરણ સુધી
  • માધ્યમિક – આમોદ તથા ભરૂચમાં.
  • 1925-29 ગુજરાત વિધ્યાપીઠના સ્નાતક “ભાષાવિષારદ”

વ્યવસાય

  • શિક્ષણ અને અધ્યાપન
  • 1929 – સોનગઢ ગુરૂકુળમાં અધ્યાપક
  • 1934 – અમદાવાદ જ્યોતિસંઘમાં શિક્ષક
  • શ્રી અરવિંદ આશ્રમ, પોંડિચેરીમાં સાધના

જીવન ઝરમર

  • ગાંધીયુગના ફિલસુફ કવિ અને સાધક
  • સુંદરમ્ – ઉમાશંકરની જોડી ગણાતી
  • અભ્યાસ છોટુભાઈ પુરાણીની આમોદની શાળામાં
  • ભરૂચમાં સુપ્રસિદ્ધ વિવેચક વિશ્વનાથ મગનલાલ ભટ્ટના વિદ્યાર્થી
  • ‘સાબરમતી’ ના તંત્રી
  • 1969– ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ
  • 1945 – શ્રી અરવિંદ આશ્રમ, પોંડિચેરીમાં સહકુટુંબ સ્થાયી થયા
  • અરવિંદ આશ્રમ – પોંડિચેરી ના ગુજરાતી ત્રિમાસિક ‘દક્ષિણા’ ના તંત્રી
  • યુવાન વયમાં સાવ નાસ્તિક એવા કોયા ભગતની કડવી વાણી [ હવે હરિ વૈકુંઠ જાઓ ] થી શરુ થયેલી અને મધ્યમાં થોડી શ્રધ્ધાયુક્ત બનેલી [ તને નમું , પત્થરને ય હું નમું – 1939 ] જીવનયાત્રા શ્રધ્ધા થી છલકતી યોગ્ય વ્યક્તિની કેવળ પૂજામાં [ શ્રી અરવિંદ!  શ્રી અરવિંદ ! હૃદય હૃદય, શ્રી અરવિંદ – 1967 ] સમર્પિત થઇ

દક્ષિણાનું પ્રતિક

sundaram_4.jpg

મુખ્ય રચનાઓ

  • કાવ્યસંગ્રહો – કોયા ભગવતની કડવી વાણી, કાવ્યમંગલા, વસુધા, યાત્રા,
  • બાલ કાવ્યો – રંગ રંગ વાદળિયાં
  • નવલકથા – પાવકના પંથે
  • વાર્તાસંગ્રહો – હીરાકણી અને બીજી વાતો, ખોલકી અને નાગરિકા, પિયાસી, ઉન્નયન, તારિણી
  • ચરિત્ર  – શ્રી અરવિંદ મહાયોગી
  • નિબંધ – ચિદંબરા, સા વિદ્યા
  • પ્રવાસ – દક્ષિણાયન
  • નાટ્યસંગ્રહ – વાસંતી પૂર્ણિમા
  • વિવેચન – અર્વાચીન કવિતા, અવલોકના, સમર્ચના, સાહિત્યચિંતન
  • અનુવાદ
    • આશ્રમ જીવન પહેલાં – ભગવદજ્જુકીયમ્ , મૃચ્છકટિક, કાયાપલટ, પરબ્રહ્મ
    • શ્રી. અરવિંદ ઘોષ – મહાકાવ્ય ‘સાવિત્રી’, ઉત્તરપાડા વ્યાખ્યાન, યોગ અને તેનું લક્ષ્ય, પૂર્ણ યોગનું તત્વ જ્ઞાન, સ્વપ્ન અને છાયા ઘડી, વિદેહીઓના વાર્તાલાપો
    • માતાજી – ભાવિ તરફ, ચાર તપસ્યાઓ અને ચાર મુક્તિ, સુંદર કથાઓ, અતિમાનસ, આદર્શ બાળક

સન્માન

  • 1934– રણજિતરામ સુવર્ણ ચન્દ્રક
  • 1946– મહીડા પારિતિષિક
  • 1955 – નર્મદ સુવર્ણ ચન્દ્રક
  • 1968– સાહિત્ય અકાદમી, દિલ્હીનો પુરસ્કાર
  • 1987 – ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા સન્માન

સાભાર

  • ‘આપણા પ્રતિનિધિ સારસ્વતો’ – રમેશ શુક્લ – પ્રવિણ પ્રકાશન
  • બૃહદ્ ગુજરાતી કાવ્ય સમૃધ્ધિ – ઇમેજ પબ્લીકેશન