Category: શ્રી અરવિંદ

4. ધર્મ -વ્યાધ કથા (1)

મહાભારતના વનપર્વમાં માર્કેંડય ઋષિએ પાંડવ જયેષ્ઠ પુત્ર યુધિષ્ઠરને આ કથા સંભળાવી હતી. આ કથા ‘ધર્મ –વ્યાધગીતા ‘ તરીકે જાણિતી છે. આ કથામાં વ્યાધ (કસાઈ) દ્વારા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને અપાયેલ ઉપદેશને સમાવી લેવામાં આવ્યો છે.સ્વામી વિવેકાનંદે...

3.વૈવિધ્યતાભર્યો ‘વ્યકતિગત નિયમ”નુ અનોખુ સ્થાન

આધ્યાત્મિક સાધનામાં ‘ કર્તવ્યં કર્મ ‘ ના સામાન્ય નિયમ સાથે વૈવિધ્યતાભર્યો ‘વ્યકતિગત નિયમ”નુ અનોખુ સ્થાન: શ્રી અરવિંદ આપણી સમક્ષ એક મહત્વનો પ્રશ્ન મૂકે છે અને તે સર્વ સાધારણ દૃષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે –...

2.ત્રિગુણ’ના કારણરુપ ત્રણ પ્રકારના ‘કર્તવ્યં કર્મ’નો સામાન્ય નિયમ અને તેને શિખર સુધી ઉઠાવવું

‘ત્રિગુણ’ના કારણરુપ ત્રણ પ્રકારના ‘કર્તવ્યં કર્મ’નો સામાન્ય નિયમ અને તેને શિખર સુધી ઉઠાવવું : न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः । सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ॥18.40 Sri Aurobindo’s Interpretation There is not...

1. ‘સ્વભાવ અને સ્વધર્મ’ – એક અભ્યાસ નોંધ (પ્રકરણ-20, ગીતા નિબંધો)

ભગવદગીતા પણ જેનું પ્રતિપાદન કરે છે તે પ્રાચીન ભારતની સામાજિક સંસ્કૃતિની ‘ ચાતુર્વર્ણ્ય’ વ્યવસ્થાનો વિષય શ્રીઅરવિંદ ‘ગીતા નિબંધો’ ના પ્રકરણ-20 “ સ્વભાવ અને સ્વધર્મ’ માં હાથ લે છે. શ્રીઅરવિંદ આ પ્રકરણમાં કઈ રીતે ત્રિગુણાતીત...

Chapter 18,Verse 66

Chapter 18,Verse 66 सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज । अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्ष्ययिष्यामि मा शुचः ॥18.66 ** Transliteration sarvadharmānparityajya māmekaṁ śaraṇaṁ vraja, ahaṁ tvāṁ sarvapāpebhyo mokṣyayiṣyāmi mā śucaḥ. ** Anvaya सर्व-धर्मान्‌ परित्यज्य एकम्‌ माम्‌ शरणम्‌...

Chapter 18,Verse 48

Chapter 18,Verse 48 सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् । सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः ॥18.48 ** Transliteration sahajaṁ karma kaunteya sadoṣamapi na tyajet, sarvārambhā hi doṣeṇa dhūmenāgnirivāvṛtāḥ. ** Anvaya हे कौन्तेय! सदोषम्‌ अपि सहजम्‌...

Chapter 18,Verse 47

Chapter 18,Verse 47 श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् । स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥18.47 ** Transliteration śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitāt, svabhāvaniyataṁ karma kurvannāpnoti kilbiṣam. ** Anvaya स्वनुष्ठितात्‌ पर-धर्मात्‌ विगुणः स्वधर्मः श्रेयान्‌ स्वभाव-नियतम्‌ कर्म कुर्वन्‌ किल्बिषम्‌ न आप्नोति।...

Chapter 18,Verse 46

Chapter 18,Verse 46 यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् । स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः ॥18.46 ** Transliteration yataḥ pravṛttirbhūtānāṁ yena sarvamidaṁ tatam, svakarmaṇā tamabhyarcya siddhiṁ vindati mānavaḥ. ** Anvaya यतः भूतानाम्‌ प्रवृत्तिः येन इदम्‌...

Chapter 18,Verse 45

Chapter 18,Verse 45 स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः । स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु ॥18.45 ** Transliteration sve sve karmaṇyabhirataḥ saṁsiddhiṁ labhate naraḥ, svakarmanirataḥ siddhiṁ yathā vindati tacchṛṇu. ** Anvaya स्वे स्वे कर्मणि...

Chapter 18,Verse 44

Chapter 18,Verse 44 कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् । परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ॥18.44 ** Transliteration kṛṣigaurakṣyavāṇijyaṁ vaiśyakarma svabhāvajam, paricaryātmakaṁ karma śūdrasyāpi svabhāvajam. ** Anvaya कृषि-गौरक्ष्य-वाणिज्यम्‌ स्वभावजम्‌ वैश्य-कर्म परिचर्या-आत्मकम्‌ शूद्रस्य अपि स्वभावजम्‌ कर्म । ** Sandhi...